fbpx

Pobieranie opłat za udzielanie świadczeń zdrowotnych reguluje ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r o działalności leczniczej.

Jej przepisy wprowadzają stopniowe ograniczenie prawa do udzielania świadczeń komercyjnych ze względu na formę prawno-organizacyjną podmiotu leczniczego /podmiot wykonujący działalność leczniczą, podmioty lecznicze niebędące przedsiębiorcami, samodzielne publiczne zoz/.
Interpretacja zapisów ustawy nie jest jednak tak oczywista.

Dodatkowo  przedstawiam przepisy:

  • ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,
  • rozporządzenia ministra zdrowia z 8.09.2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotne,

w których, również znajdują się zapisy regulujące zasady wykonywania świadczeń odpłatnych w podmiotach leczniczych.

Na ich podstawie  na końcu artykułu wyciągam praktyczne wnioski dotyczące tego zagadnienia.

USTAWA O DZIAŁALNOŚCI LECZNICZEJ – opłaty za udzielanie świadczeń zdrowotnych, w podziale na formę prawno-organizacyjną

PODMIOTY WYKONUJĄCE DZIAŁALNOŚĆ LECZNICZĄ

  1. W art. 24 ust. 1 pkt 12 u.d.l. czytamy, że podmiot wykonujący działalność leczniczą w swoim regulaminie organizacyjnym określa m.in. wysokość opłat za świadczenia zdrowotne, które mogą być, zgodnie z przepisami ustawy lub przepisami odrębnymi, udzielane za częściową albo całkowitą odpłatnością.
  2. Konsekwencją brzmienia tego przepisu jest to, że świadczenia zdrowotne mogą być finansowane także z innych niż publiczne środki, zarówno w systemie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jak też i poza nim.
  3. W zakresie pojęcia „opłaty za świadczenia zdrowotne inne niż finansowane ze środków publicznych” zawierają się także świadczenia zdrowotne realizowane na podstawie innych przepisów oraz mające różny charakter prawny.

PODMIOTY LECZNICZE NIEBĘDĄCE PRZEDSIĘBIORCAMI /SPZOZ, JEDNOSTKI BUDŻETOWE/

  1. Zgodnie z art. 44 u.d.l. podmiot leczniczy niebędący przedsiębiorcą udziela świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych ubezpieczonym oraz innym osobom uprawniony nieodpłatnie, za częściową odpłatnością lub całkowitą odpłatnością.
  2. Z przepisem art. 44 u.d.l. związany jest przepis art. 45 u.d.l., zgodnie z którym wysokość opłat za świadczenia zdrowotne udzielane osobom nieubezpieczonym oraz innym nieuprawnionym do świadczeń finansowanych ze środków publicznych, ustala kierownik danego podmiotu, oraz że przy ustalaniu wysokości tych opłat kierownik uwzględnia rzeczywiste koszty udzielenia danego rodzaju świadczenia zdrowotnego.
  3. Nie wyklucza to jednak innej podstawy do pobierania opłat wobec osób uprawnionych
  4. Przepisy te dotyczą wyłącznie tych świadczeń, które są finansowane ze środków publicznych, a więc dotyczyć będą, tzw. świadczeń gwarantowanych, które mogą być wykonywane zarówno nieodpłatnie, jak i za całkowitą bądź częściową odpłatnością.
  5. Ustanowienie odpłatności całkowitej bądź częściowej za te świadczenia może nastąpić wyłącznie na podstawie odrębnych przepisów.
  6. W szczególności będą tutaj miały znaczenie przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wraz z aktami wykonawczymi

SAMODZIELNY PUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ

  1. Zgodnie z art. 55. [Źródła finansowania] 1. Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej może uzyskiwać środki finansowe:

1) z odpłatnej działalności leczniczej, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej;

2) z wydzielonej działalności innej niż wymieniona w pkt 1, jeżeli statut przewiduje prowadzenie takiej działalności;

2a) z odsetek od lokat;

3) z darowizn, zapisów, spadków oraz ofiarności publicznej, także pochodzenia zagranicznego;

4) na cele i na zasadach określonych w przepisach art. 114-117;

5) na realizację innych zadań określonych odrębnymi przepisami;

6) na pokrywanie straty netto przez samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej ust. 2 pkt 1.

  • Umowy dotyczące odpłatnych świadczeń zdrowotnych, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być również zawierane przez zakład ubezpieczeń działający na podstawie ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 895, 1180 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 355).

USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH – sankcje, za pobieranie nienależnych opłat

  1. Zgodnie z przepisem art. 193 pkt 4 u.ś.o.z., podlega karze grzywny ten, kto pobiera nienależne opłaty od ubezpieczonych za świadczenia objęte umową z Funduszem o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

ROZPORZĄDZENIA MINISTRA ZDROWIA Z 8.09.2015 R. W SPRAWIE OGÓLNYCH WARUNKÓW UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNE – sankcje, za pobieranie nienależnych opłat

  1. Ewentualną podstawą do nałożenia kary umownej może być również § 30 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Zdrowia z 8.09.2015 r. w sprawi ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1146 ze zm.) – pobierania nienależnych opłat od świadczeniobiorcy lub osoby uprawnionej do świadczeń na podstawie przepisów o koordynacji za świadczenia będące przedmiotem umowy

W takim razie, w jakich podmiotach leczniczych i w jaki sposób można zorganizować udzielanie świadczeń na zasadach komercyjnych ?

WSZYSTKIE PODMIOTY LECZNICZE MOGĄ UDZIELAĆ

  1. Świadczeń innych niż gwarantowane, a więc znajdujące się poza tzw. koszykiem świadczeń gwarantowanych.
    1. Świadczeń w zakresie, w którym dany podmiot leczniczy nie zawarł umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z NFZ.
    1. Świadczeń realizowanych osobom nie posiadającym uprawnień do świadczeń finansowanych ze środków publicznych, oraz świadczenia realizowane osobom bez wymaganego skierowania.

PODMIOTY LECZNICZE BĘDĄCE PRZEDSIĘBIORCAMI

  1. Podmioty lecznicze będące przedsiębiorcami mogą także udzielać świadczeń zdrowotnych (w tym ujętych jako gwarantowane) z zastrzeżeniem podjęcia następujących działań:
  2. przygotowania odpowiedniego brzmienia Regulaminu podmiotu,
  3. odpowiedniej organizacji udzielania takich świadczeń ze szczególnym podkreśleniem konieczności wyraźnego oddzielenia świadczeń komercyjnych od świadczeń realizowanych z NFZ oraz pobierania oświadczeń pacjentów,
  4. Celowy byłoby również wystąpienie o stanowisko w w/w zakresie do NFZ.

PODMIOTY LECZNICZE NIEBĘDĄCE PRZEDSIĘBIORCAMI /SPZOZ, JEDNOSTKI BUDŻETOWE/

  1. Podmioty lecznicze niebędące przedsiębiorcami – pomimo braku formalnych przeszkód prawnych – mogą mieć praktyczne trudności z udzielaniem świadczeń (ujętych jako gwarantowane) na zasadach komercyjnych.
  2. Wobec stanowiska Ministra Zdrowia obecnie nie rekomenduje się udzielania świadczeń komercyjnych przez te podmioty.

Materiały źródłowe

  1. Szkolenie – „Świadczenie usług komercyjnych w placówkach, a kontrakt z NFZ”, dr Sebastian Sikorski, Opublikowano: LEX.
  2. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r o działalności leczniczej.
  3. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
  4. Rozporządzenie ministra zdrowia z 8.09.2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotne.